Erkenning

Er zijn situaties waarin er twee partners zijn van wie slechts één de juridische ouder van het kind is. Dat kan voorkomen bij zowel getrouwde als ongetrouwde stellen. In Nederland is het dan vaak mogelijk dat de andere partner het kind erkent. Ook in andere landen bestaat die mogelijkheid, maar de wetgeving op dit punt is internationaal niet eensluidend.

Wie kan een kind erkennen?

Is de moeder van een kind niet gehuwd met haar partner en is er geen sprake van een geregistreerd partnerschap, in welk geval erkenning doorgaans overbodig is, dan kan de partner het kind erkennen. De partner hoeft niet per se de biologische vader van het kind te zijn. Verder kan ook een ongetrouwde of ongeregistreerde duomoeder het kind van haar partner erkennen. 

Het kan voorkomen dat een gehuwde vrouw een kind in haar eentje adopteert, dus de echtgenoot niet. Een partneradoptie is dan mogelijk, zodat de echtgenoot alsnog de juridische vader wordt, maar ook hier is erkenning dan de kortere weg.  

Nederland of buitenland

Voor de erkenning van een kind door uw partner kunt u terecht bij een notaris of de gemeente. Bij de gemeente is de aanvraag gratis, evenals de akte van erkenning zelf. 

Nederlanders die in het buitenland wonen, kunnen voor de erkenning bij elke Nederlandse gemeente terecht. Aangezien de Nederlandse gemeente waar u aanklopt als u in het buitenland woont, geen informatie uit de gemeentelijke basisadministratie (GBA) kan halen, zullen relevante gegevens zoals de actuele familierechtelijke relatie tussen moeder en kind en de samenwoonstatus uit de administratie van de buitenlandse woonplaats moeten komen. Informeer altijd bij de Nederlandse gemeente van uw keuze welke documenten u zult moeten overleggen en wie aanwezig moet zijn bij de aanvraag. Een kind van 12 jaar of ouder dient ook aanwezig te zijn.

Voorwaarden

De voorwaarden voor erkenning vindt u in de artikelen 203 en 204 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Een belangrijke voorwaarde is, dat er niet al twee juridische ouders zijn. De moeder van het kind moet toestemming geven voor de erkenning.

Ouderlijk gezag

Wie een kind erkent, krijgt daarmee niet automatisch het ouderlijk gezag, tenzij de partners gehuwd zijn dan wel er sprake is van een geregistreerd partnerschap.  In dat geval komt gezamenlijk ouderlijk gezag met de erkenning automatisch tot stand. In alle andere gevallen moet na de erkenning gezamenlijk ouderlijk gezag worden aangevraagd bij een rechtbank. Enkel door Nederlandse ingezetenen kan een aanvraag voor gezamenlijk ouderlijk gezag ook worden ingediend via de website rechtspraak.nl

Nota bene. Bij de Tweede Kamer is een wetsvoorstel in behandeling om erkenning en gezamenlijk gezag voor ongehuwde en niet-geregistreerde partners direct te koppelen. 

Afwijzing van de aanvraag

Familierechtadvocaten wijzen erop dat gemeenteambtenaren een aanvraag voor erkenning van een geadopteerd kind soms afwijzen omdat de erkenning in strijd zou zijn met de openbare orde wegens een poging de adoptieregels te omzeilen. 

De afwijzing kan terecht zijn als de erkenning door een Nederlander in het buitenland heeft plaatsgevonden terwijl die persoon volgens de Nederlandse wet niet voor erkenning in aanmerking komt.

Een afwijzing is onterecht als door de aanvrager naar Nederlandse maatstaven voldaan is aan het gestelde in de artikelen 203 en 204 (zie hierboven), ook in het geval van toestemming door een adoptiefmoeder. Dat er sprake is van een adoptiefmoeder, is niet van belang.  Evenmin is van belang dat de erkenning zonder rechterlijke tussenkomst plaatsvindt en dat adoptie wel rechterlijke tussenkomst vereist. De wetgever zet immers zelf adoptie en erkenning op één lijn en stelt deze gelijk met een geboorte voor zover het gaat om het ontstaan van een familierechtelijke betrekking, en wel in Burgerlijk Wetboek, Boek 1, artikel 3, lid 1, tweede volzin: ‘Hierbij telt een erkenning, een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of een adoptie als een geboorte.’ 

Buitenland

De regels voor erkenning verschillen per land. Zo kan in Duitsland een adoptiefmoeder geen toestemming geven voor vaderschapserkenning. Dat kan alleen de moeder, waarbij de Duitse wet stelt dat de moeder de vrouw is die het kind heeft gebaard. De Duitse praktijk is zo strikt, dat zelfs in het geval van de dood van een moeder het recht van erkenning zelden overgaat op een andere betrokkene. 

Leeftijd

Nederland

Nederlands kind / leeftijd adoptant
Wie in Nederland een Nederlands kind adopteert, moet ten minste 18 jaar ouder zijn dan het kind. 
Voor de adoptant geldt geen maximumleeftijd.

Nederlands kind / leeftijd  kind
Het kind moet op de dag van het adoptieverzoek minderjarig zijn. 
Als het kind 12 jaar of ouder is, moet het zelf geen bezwaar hebben tegen de adoptie.
Is het kind jonger dan 12 jaar en snapt het wat adoptie inhoudt, dan telt zijn of haar mening ook.

Buitenlands kind / leeftijd  adoptant
Wie in Nederland een buitenlands kind adopteert, krijgt te maken met een maximumleeftijd. De adoptant(en) mogen maximaal 40 jaar ouder zijn dan het te adopteren kind. 
Is de adoptant 42 jaar, dan hangt van de leeftijd van het kind af of deze adoptant mag adopteren. 
Vanaf 46 jaar mag niemand nog adopteren. 
Is de partner van een 46-plusser jonger, dan kan deze individueel wel adoptie aanvragen.
De minister van Justitie en Veiligheid kan in individuele gevallen adoptie door een 46-plusser toestaan.

Buitenlands kind / leeftijd  kind
In Nederland kan een buitenlands kind alleen worden geadopteerd als het bij binnenkomst in Nederland jonger is dan 6 jaar.
Twee uitzonderingen zijn mogelijk:
• er verblijft al een oudere broer of zus van het kind bij de adoptant;
• het gaat om twee kinderen voor wie scheiden schadelijk is.

Buitenland

De leeftijd van adoptant en kind wordt bepaald door het land waar adoptant of kind verblijft. In andere landen gelden in dezen andere regels dan in Nederland. Als adoptant en kind hun vaste verblijfplaats hebben in een ander land, is de Nederlandse wet- en regelgeving niet van toepassing. Een adoptie die in overeenstemming met de wetgeving van zo’n land tot stand is gekomen, is ook in Nederland geldig, ondanks de verschillen in wetgeving. Dit geldt ook bij adoptie door een Nederlander die in dat andere land de vaste verblijfplaats heeft.

Wetten en andere regelgeving

Adoptie

Adoptie is geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Burgers kunnen een adoptie niet onderling regelen, er dient een rechter aan te pas te komen en het gebruik van een advocaat is in Nederland verplicht.
• Burgerlijk Wetboek, Boek 1, Titel 12. Adoptie (artt. 227 t/m 232)

Wobka
Wie vanuit Nederland een willekeurig onbekend buitenlands kind wil adopteren, krijgt bovendien te maken met de Wobka.
• Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka)

HAV
Bij de adoptie van een buitenlands kind krijgt de adoptant ook te maken met de wetgeving in het land van het kind. Wetten en regels verschillen per land. Nederland is aangesloten bij het Haags Adoptieverdrag (HAV). Indien het herkomstland van het kind daar ook bij aangesloten is, wordt de buitenlandse adoptie-uitspraak automatisch erkend in Nederland. Het kind verkrijgt door de adoptie het Nederlandse staatsburgerschap zonder noodzaak tot naturalisatie. 
Haags Adoptieverdrag
Uitvoeringswet van het Haags Adoptieverdrag
• Adoptie en verkrijging van het Nederlanderschap
Rijkswet op het Nederlanderschap

Geen HAV
Is het herkomstland van het kind niet aangesloten bij het Haags Adoptieverdrag of heeft dat land het verdrag niet geratificeerd, dan erkent Nederland de adoptie niet. In dat geval is na de buitenlandse adoptie een gang naar de Nederlandse rechter nodig voor erkenning in Nederland. Die rechter bekijkt onder meer of de Wobka in acht is genomen.
• Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka)

Gewone verblijfplaats
Adopteert een Nederlander een kind in een vreemd land waar adoptant en kind samen de gewone verblijfplaats hebben, dan erkent Nederland deze adoptie. Er is geen sprake van een interlandelijke adoptie en de Wobka blijft buiten beeld. Het kind is in dat geval van rechtswege Nederlander zodra de adoptie-uitspraak kracht van gewijsde heeft, oftewel vanaf de eerste dag waarop tegen de buitenlandse adoptie-uitspraak geen beroep meer mogelijk is en de adoptie derhalve definitief is. Voor het kind kan bij een Nederlands consulaat in het buitenland of een grensgemeente in Nederland een Nederlands paspoort worden verkregen. De afhandeling van de paspoortaanvraag kan ruim twee maanden in beslag nemen. 
Burgerlijk Wetboek, Boek 10, art. 108 
• Staatscourant, zie 5.2 Concrete voorwaarden

Niet gehuwd
Voor adoptie door alleenstaanden en paren van gelijk geslacht  is in Nederland de weg vrijgemaakt in 1998. In veel andere landen blijft die weg afgesloten. 
• Wet herziening afstammingsrecht en regeling van adoptie
Adoptie door personen van hetzelfde geslacht
Kortere adoptieprocedure, adoptie door echtpaar van gelijk geslacht

Voogdij

Voogdij wordt in Nederland door de rechter opgedragen als het ouderlijk gezag ontbreekt en er geen voogd door een ouder is benoemd. Het komt voor dat Nederland een in het buitenland benoemde voogd niet erkent als die voogd niet is aangesteld door een rechter. Dat leidt soms tot de absurde situatie dat een voogd niet met het buitenlandse pleegkind kan reizen omdat de Nederlandse wet inzake voogdij door de rechter in den vreemde (uiteraard) niet is toegepast en er daarom voor het kind geen Nederlands visum wordt verstrekt.
Burgerlijk Wetboek, Boek 1, artikel 295 Rechter benoemt voogd

Advocaten

Gespecialiseerd in adoptie

  • Everaert Advocaten
    IJdok 23
    1013 MM Amsterdam
    020 – 752 32 00
    info@everaert.nl
    everaert.nl
       
  • Van Beekhof Bouma Reichman
    Willemsparkweg 95hs
    1071 HM Amsterdam
    020 – 364 03 10
    vbbradvocaten.nl
      
  • Advocatenkantoor Appelman
    Nieuwlandersingel 53
    Postbus 3127
    1801 GC Alkmaar
    072 – 512 32 29
    info@appelman.nl
    appelman.nl
      
  • Van Prakken d’Oliveira
    Linnaeusstraat 2A
    1092 CK Amsterdam
    020 – 344 62 00
    info@prakkendoliveira.nl
    prakkendoliveira.nl